ukryj menu          

Lirnik

Der Leiermann (luty 1827)
słowa: Wilhelm Müller
muzyka: Franz Schubert
tłumaczenie: Sylwek Szweda 19.09.2921
Z cyklu pieśni Franza Schuberta Winterreise, Op. 89, D. 911 - No. 24.
kapodaster II próg = h-mol jak w oryginale F. Schuberta
A2 A2   (a  E  a - E  a - E)  (a  d  a-A2-a  E - a  E - a)

 

       a                                a                      (a  E  a - E )       a e a h c a / e a gis h e

Gdzieś opodal wioski ktoś na lirze gra                                                                           

   a                               a                               (a  E  a - E )   a e a h c a / e a gis h e

Palce ma zgrabiałe, nikt go nie chce znać?                                              

   a                   E           a        E        (a  d  a-A2-a  E - a)     a e d c h E / a c h E h

Boso na tej drodze, miskę pustą ma                                

a                      E       a                E           (a  d  a-A2-a  E -a) a e d c h E / a c h E h

I choć wokół zima, on bez przerwy gra.         

a                      E       a                           (a  d  a A4-a a  E -a E - a)  a h c d e d  / c h A E A

I choć wokół zima, on bez przerwy gra.    

                                     

  a                                         a                          (a  E  a - E )  a e a h c a /e a gis h e

Nikt go nie chce słuchać, jak powietrze jest           

    a                                a                           (a  E  a - E )        a e a h c a /e a gis h e

Psy na niego warczą, ludzie mają gdzieś.              

  a                        E           a         E          (a  d  a-A2-a  E - a)         a e d c h E / a c h E h

Lecz on nie dba o to, z losem godzi się                

  a                        E             a        E                 (a  d  a-A2-a  E - a)  a e d c h E / a c h E h

Lira wciąż nie milknie, czy to noc, czy dzień    

  a                                       a                       (a  d  a A4-a a  E -a E - a)  a h c d e d  / c h A E A

Lira wciąż nie milknie, czy to noc, czy dzień.    

           

     E          a                E   a                              (a  d  a )  e e e e a e /  e e h c-h-a 

Dziwny stary człeku,  czy mam z tob-ąą iść?                            

a           E     a      a              E           a (a  d  a-A2-a  a  E a - E  a )   E e d f e E / E e d f e       

I czy twoja lira ze mną zgra się dziś?                 

A2 A2
 
19.09.2021
LIRNIK - Sylwek Szweda     h-mol
Winterreise, Op. 89, D. 911: No. 24, Der Leiermann (Live)  h-mol
SCHUBERT, Winterreise, Op. 89, D. 911 No. 24. Der Leiermann. Andreas Schmidt & Rudolf Jansen f-mol
Schubert - Der Leiermann - Thomas Quasthoff / Daniel Barenboim  f-mol
Der Leiermann, Franz Schubert f-mol
Der Leiermann Winterreise Schubert KARAOKE/ACCOMPANIMENT  f-mol

Der Leiermann (luty 1827)

Drueben hinterm Dorfe steht ein Leiermann
und mit starren Fingern dreht er, was er kann.
Barfuss auf dem eise wankt er hin und her
und sein kleiner Teller bleibt ihm immer leer.
 
Keiner mag ihn hoeren, keiner sieht ihn an,
und die Hunde knurren um den alten Mann.
Und er laesst es gehen alles, wie es will,
dreht, und seine Leier steht ihm nimmer still.
 
Wunderlicher alter, soll ich mit dir geh'n?
Willst zu meinen Liedern deine Leier dreh'n?


LIRNIK (Stanisław Barańczak)
24.Der Leiermann

Stojąc przed witryną, w jej lustrzanym tle
widzę kątem oka kubek w kubek mnie.
Wielkie podobieństwo, do złudzenia aż,
gdyby nie ta zmięta, postarzała twarz;
na wkroczeniu w starość przyłapana twarz.
W uszach tkwią słuchawki, więc na sercu ma
kieszonkowe radio - znowu: tak jak ja.
Mógłbym się założyć o Nic lub o Byt,
że nie słucha rapu z kompaktowych płyt;
prędzej już Schuberta - to ten chyba typ.
Więc to prawda, bracie w zwierciadlanym szkle?
Mam jakiegoś ciebie, masz jakiegoś mnie?

Kiedy Franciszek Schubert w lutym 1827 roku rozpoczyna komponowanie muzyki do pierwszej części Winterreise jest chory. W listopadzie 1828 , gdy kończy ostatnie poprawki do części drugiej, jest umierający.  W ciekawej, ale  nieco naiwnej formie cyklu poetyckiego Wilhelma Müllera dostrzega osnowę, na której stworzy jedną z najbardziej przerażających muzycznych opowieści w historii.
Wilhelm Müller (1794-1827) był postacią bardzo ciekawą. We wczesnej młodości żołnierz pruski, walczący z Napoleonem, później, jako zdolny, młody naukowiec został wysłany z ekspedycją na południe. We Włoszech zetknął się z nowymi, liberalnymi prądami. Poznał i zachwycił się ideą wolności i powrócił do Berlina  z opinią rewolucjonisty. Pomimo trudności czynionych mu z tego powodu i konieczności powrotu do rodzinnego Dessau,  z pomocą możnych przyjaciół, znanych postaci epoki, udaje mu się uzyskać całkiem wysoki status majątkowy i społeczny, dobrze się ożenić i osiągnąć jako poeta i literat znaczną popularność. Umiera na atak serca, w wieku 33 lat. Z upływem czasu jego nazwisko pewnie popadłoby w zapomnienie, jak wiele innych, gdyby Franciszek Schubert nie zetknął się z jego poetyckim cyklem i nie znalazł w nim emocji, które targały  jego duszą. 
Pieśń Der Leiermann (Lirnik) jest pożegnaniem przed wyruszeniem w ostatnią drogę. To jedno z najbardziej przygnębiających  dzieł stworzonych przez człowieka. 
Fortepian staje się nagle jednostajną, nieco metaliczną katarynką, w rękach starego, bosego, samotnego człowieka, który zdrętwiałymi z zimna palcami wygrywa najsmętniejszą melodię świata. Głodny i opuszczony gra a jego katarynka nigdy nie cichnie. Pozwala, aby się działo jak będzie się działo. To z nim pójdzie bohater, Schubert i każdy z nas. Na koniec on sam nam zagra do naszych pieśni.
 

LIRA KORBOWA – instrument smyczkowy mający najczęściej od 3 do 8 strun.


BUDOWA I SPOSÓB GRY
Podczas gry w pozycji siedzącej trzymana jest na kolanach, prawa dłoń kręci korbą, lewa naciska od dołu klawisze melodyczne. Korba jest połączona z kołem, które obracając się pociera struny tak, jak w innych instrumentach smyczek.
Co najmniej jedna struna pełni funkcje melodyczne. Skracana jest za pośrednictwem klawiszy z drewnianymi kołeczkami w instrumentach historycznych i ludowych oraz metalowymi słupkami otoczonymi gumową warstwą w lirach współczesnych i nowszych modelach (tzw. tangentami). Pozostałe struny wydają dźwięk o stałej wysokości (burdon), w lirach zachodnioeuropejskich oraz węgierskich jedna ze strun burdonowych (tzw. struna trompetowa, tramapetowa) wydaje dodatkowo brzęczący dźwięk, który spełnia funkcję rytmiczną. Efekt brzęczenia jest uzyskiwany dzięki specjalnej budowie mostka struny trompetowej (mostek wibrujący, buzzing bridge, pies, chen), zamontowanego luźno i brzęczącego przy szybszych ruchach nadgarstka obracającego korbą. Można wyznaczyć dwa rodzaje trampetów: francuski - mały, wykonany zwykle z drewna bukszpanu w kształcie przypominającym mały samolot, a także trampet węgierski, działający na zasadzie przesuwanej dźwigni. Trampet francuski jest znacznie bardziej popularny i daje możliwości techniczne i brzmieniowe.
Niektóre liry korbowe posiadają struny rezonansowe, które dają efekt wybrzmienia. W zależności od modelu liry może być ich od 6 do 12, choć zdarzają się też inne konfiguracje, np. 8 strun. Struny montowane są na brzegach płyty wierzchniej i strojone są zwykle do klawiszy diatonicznych.
 
HISTORIA
Lira korbowa była instrumentem popularnym w muzyce średniowiecza i renesansu. Pierwsza jej forma, nazywana organistrum, ze względu na swoje duże rozmiary obsługiwana była przez dwie osoby. Pierwsze przedstawienie liry (jako organistrum) pochodzi z II poł. XII w. i znajduje się w portyku katedry w Santiago de Compostella w Galicji (Hiszpania) Była instrumentem popularnym szczególnie wśród wędrownych pieśniarzy. W XVII-XVIII wieku modna wśród arystokratów, zwłaszcza we Francji; te egzemplarze były bogato zdobione. W różnych krajach budowana była w odmiennych formach, na ziemiach Polski i Ukrainy typowy był wariant przypominający kształtem futerał skrzypiec. W "Weselu" Wyspiańskiego pojawia się Wernyhora z lirą korbową.
Leopold Mozart użył liry korbowej w symfonii D-dur "Die Bauernhochzeit" (Wesele chłopskie).
W muzyce współczesnej instrument ten wykorzystują między innymi zespoły folkowe, folkmetalowe i folkrockowe: szwajcarski Eluveitie, niemieckie Faun i Subway to Sally, polski Żywiołak, szwedzki Hedningarna, białoruski Stary Olsa, polska Vidlunnia i inne. Z polskich muzyków występujących na scenie, w grze na lirze korbowej specjalizują się: Maciej Cierliński (Maćko Korba, Tołhaje, Stara lipa, Yerba Mater), Sebastian Wielądek (Yerba Mater, Wielbłądy, Duet Apokryfy Basia Derlak/Sebastian Wielądek), Malwina Paszek (Vidlunnia, Royber Buda), Robert Jaworski (Żywiołak, Roberto deLira &Kompany, Loopus Duo), Michalina Malisz (Eluveitie), Jacek Hałas, Janusz Prusinowski, Barbara WIlińska, Wojciech Czemplik (ex-Stare Dobre Małżeństwo, obecnie U Studni), Maciej Harna (Orkiestra Jednej Góry Matragona, KSU) i Paweł Płoskoń, Karolina Skrzyńska a w jazzie, Joachim Mencel.
Na lirze korbowej grał Brendan Perry (Dead Can Dance) m.in. w utworze "Severance". Instrument gra główną linię w utworze "Low Man's Lyric" Metalliki.


(w tonacji f-mol): 
 
 
Gdzieś opodal wioski            e h e fis g e
Ktoś na lirze gra                   h e dis fis h
Palce ma zgrabiałe               e h e fis g fis
Nikt go nie chce znać?          h e dis fis h
 
Boso na tym lodzie              e h a g fis h
Miskę pustą ma                   e g fis h fis
I choć wokół zima                e h a g fis h
On bez przerwy gra.           e g fis h fis
 
Nikt go nie chce słuchać         e h e fis g e
Jak powietrze jest                   h e dis fis h
Psy na niego warczą               e h e fis g fis
Ludzie mają gdzieś.               h e dis fis h
 
Lecz on nie dba o to                e h a g fis h
Z losem godzi się                     e g fis h fis
Lira wciąż nie milknie           e h a g fis h
Czy to noc, czy dzień             e g fis h fis
Lira wciąż nie milknie           e fis g a h a
Czy to noc, czy dzień.             g fis e h e
 
Dziwny stary człeku              h h h h e h
Czy mam z tobą iść?             h h e g-fis e
I czy twoja lira                       H h a c h H
Ze mną zgra się dziś?            H h a c h




PSALM 22(21)
Męka Mesjasza i jej owoce

Kierownikowi chóru. Na modłę pieśni: «Łania o świcie». Psalm. Dawidowy.
Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?
Daleko od mego Wybawcy słowa mego jęku.
Boże mój, wołam przez dzień, a nie odpowiadasz,
[wołam] i nocą, a nie zaznaję pokoju.
A przecież Ty mieszkasz w świątyni,
Chwało Izraela!
Tobie zaufali nasi przodkowie,
zaufali, a Tyś ich uwolnił;
do Ciebie wołali i zostali zbawieni,
Tobie ufali i nie doznali wstydu.
Ja zaś jestem robak, a nie człowiek,
pośmiewisko ludzkie i wzgardzony u ludu.
Szydzą ze mnie wszyscy, którzy na mnie patrzą,
rozwierają wargi, potrząsają głową:
«Zaufał Panu, niechże go wyzwoli,
niechże go wyrwie, jeśli go miłuje».
10 Ty mnie zaiste wydobyłeś z matczynego łona;
Ty mnie czyniłeś bezpiecznym u piersi mej matki.
11 Tobie mnie poruczono przed urodzeniem,
Ty jesteś moim Bogiem od łona mojej matki,
12 Nie stój z dala ode mnie, bo klęska jest blisko,
a nie ma wspomożyciela.
13 Otacza mnie mnóstwo cielców,
osaczają mnie byki Baszanu.
14 Rozwierają przeciwko mnie swoje paszcze,
jak lew drapieżny i ryczący.
15 Rozlany jestem jak woda
i rozłączają się wszystkie moje kości;
jak wosk się staje moje serce,
we wnętrzu moim topnieje.
16 Moje gardło suche jak skorupa,
język mój przywiera do podniebienia,
kładziesz mnie w prochu śmierci.
17 Bo [sfora] psów mnie opada,
osacza mnie zgraja złoczyńców.
Przebodli ręce i nogi moje,
18 policzyć mogę wszystkie moje kości.
A oni się wpatrują, sycą mym widokiem;
19 moje szaty dzielą między siebie
i los rzucają o moją suknię.
20 Ty zaś, o Panie, nie stój z daleka;
Pomocy moja, spiesz mi na ratunek!
21 Ocal od miecza moje życie,
z psich pazurów wyrwij moje jedyne dobro,
22 wybaw mnie od lwiej paszczęki
i od rogów bawolich - wysłuchaj mnie!
23 Będę głosił imię Twoje swym braciom
i chwalić Cię będę pośród zgromadzenia:
24 «Chwalcie Pana wy, co się Go boicie,
sławcie Go, całe potomstwo Jakuba;
bójcie się Go, całe potomstwo Izraela!
25 Bo On nie wzgardził ani się nie brzydził nędzą biedaka,
ani nie ukrył przed nim swojego oblicza
i wysłuchał go, kiedy ten zawołał do Niego».
26 Dzięki Tobie moja pieśń pochwalna płynie w wielkim zgromadzeniu.
Śluby me wypełnię wobec bojących się Jego.
27 Ubodzy będą jedli i nasycą się,
chwalić będą Pana ci, którzy Go szukają.
«Niech serca ich żyją na wieki.
28 Przypomną sobie i wrócą
do Pana wszystkie krańce ziemi;
i oddadzą Mu pokłon
wszystkie szczepy pogańskie,
29 bo władza królewska należy do Pana
i On panuje nad narodami.
30 Tylko Jemu oddadzą pokłon wszyscy, co śpią w ziemi,
przed Nim zegną się wszyscy, którzy w proch zstępują.
A moja dusza będzie żyła dla Niego,
31 potomstwo moje Jemu będzie służyć,
opowie o Panu pokoleniu przyszłemu,
32 a sprawiedliwość Jego ogłoszą ludowi, który się narodzi:
«Pan to uczynił».


STARY TESTAMENT
Księga Izajasza 53
 
Któż uwierzy temu, cośmy usłyszeli?
na kimże się ramię Pańskie objawiło?
On wyrósł przed nami jak młode drzewo
i jakby korzeń z wyschniętej ziemi.
Nie miał On wdzięku ani też blasku,
aby na Niego popatrzeć,
ani wyglądu, by się nam podobał.
Wzgardzony i odepchnięty przez ludzi,
Mąż boleści, oswojony z cierpieniem,
jak ktoś, przed kim się twarze zakrywa,
wzgardzony tak, iż mieliśmy Go za nic.
Lecz On się obarczył naszym cierpieniem,
On dźwigał nasze boleści,
a myśmy Go za skazańca uznali,
chłostanego przez Boga i zdeptanego.
Lecz On był przebity za nasze grzechy,
zdruzgotany za nasze winy.
Spadła Nań chłosta zbawienna dla nas,
a w Jego ranach jest nasze zdrowie.
Wszyscyśmy pobłądzili jak owce,
każdy z nas się obrócił ku własnej drodze,
a Pan zwalił na Niego
winy nas wszystkich.
Dręczono Go, lecz sam się dał gnębić,
nawet nie otworzył ust swoich.
Jak baranek na rzeź prowadzony,
jak owca niema wobec strzygących ją,
tak On nie otworzył ust swoich.
Po udręce i sądzie został usunięty;
a kto się przejmuje Jego losem?
Tak! Zgładzono Go z krainy żyjących;
za grzechy mego ludu został zbity na śmierć.
Grób Mu wyznaczono między bezbożnymi,
i w śmierci swej był [na równi] z bogaczem,
chociaż nikomu nie wyrządził krzywdy
i w Jego ustach kłamstwo nie postało.
10 Spodobało się Panu zmiażdżyć Go cierpieniem.
Jeśli On wyda swe życie na ofiarę za grzechy,
ujrzy potomstwo, dni swe przedłuży,
a wola Pańska spełni się przez Niego.
11 Po udrękach swej duszy,
ujrzy światło i nim się nasyci.
Zacny mój Sługa usprawiedliwi wielu,
ich nieprawości On sam dźwigać będzie.
12 Dlatego w nagrodę przydzielę Mu tłumy,
i posiądzie możnych jako zdobycz,
za to, że Siebie na śmierć ofiarował
i policzony został pomiędzy przestępców.
A On poniósł grzechy wielu,
i oręduje za przestępcami.
 

Śpiewnik

Folder plików

 

Najnowsze piosenki

więcej
 
na górę